Το δημοψήφισμα στην Βρετανία και η στάση στην πράξη απέναντι στην Ε.Ε

 

γράφει ο Βαγγέλης Ζέρβας

 

Το δημοψήφισμα για την παραμονή ή όχι της Μ.Βρετανίας στην Ευρωπαική Ένωση που θα διεξαχθεί στις 23 Ιουνίου αποτελεί άλλο ένα χτύπημα στην Ευρωπαική ιμπεριαλιστική ολοκλήρωση, που τα τελευταία χρόνια βυθίζεται στην κρίση και τους ανταγωνισμούς. Ανεξάρτητα απο το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος η Ε.Ε θα βγεί τραυματισμένη, αφού ακόμα και μια οριακή νίκη της παραμονής δεν θα άλλαζε σε τίποτα την ολοένα και μεγαλύτερη απαξίωση της σε πολλές Eυρωπαικές χώρες. Πολύ περισσότερο που το δημοψήφισμα έρχεται λίγους μήνες μετά το προσφυγικό που έδειξε στην πράξη τι σημαίνει “Eυρωπαική αλληλεγύη”. Και αρκετά χρόνια μετά την επιβολή της λιτότητας χωρίς τέλος που εφαρμόζεται με το ένα ή το άλλο όνομα (μνημόνια, ευρωπαικές συνθήκες και οδηγίες, αποφάσεις Ευρωπαικών δικαστηρίων, προγράμματα αναδιάρθρωσης,) σε όλες τις Ευρωπαικές χώρες, απο την Γαλλία (νόμος για τα εργασιακά) μέχρι την Ελλάδα, απο δεξιούς και αριστερούς.

Ωστόσο, το δημοψήφισμα στην Βρετανία αποτελεί μια ξεχωριστή στιγμή στην πορεία απαξίωσης της Ε.Ε. Γίνεται σε μία απο τις ισχυρότερες Ευρωπαικές δυνάμεις, έστω και αν η Βρετανική αστική τάξη βρισκόταν πάντα με το ένα πόδι μέσα και το άλλο έξω  (όπως με την μη συμμετοχή στο Ευρώ).  Ένα δημοψήφισμα που τροφοδοτήθηκε απο την ένταση της διάσπασης στις γραμμές της Βρετανικής αστικής τάξης για την παραμονή της χώρας ή όχι στην Ε.Ε που πιά εκφράζεται ανοιχτά και στο πολιτικό της σύστημα που έχει διχαστεί: Η αντιπαράθεση διαπερνά όλα τα κόμματα. Οι κυριότεροι εκπρόσωποι του Brexit είναι ο δημοφιλής πρώην δήμαρχος του Λονδίνου Μπόρις Τζόνσον (και αντίπαλος του Κάμερον για την ηγεσία των συντηρητικών), ο ηγέτης του Ukip, Νάιτζελ Φάρατζ, ο πρώην υπουργός της Θάτσερ Νάιτζελ Λόσον και ο υπουργός Δικαιοσύνης της κυβέρνησης Κάμερον Μάικλ Γκόουβ. Στο στρατόπεδο του «Μέσα», με το οποίο συντάσσεται σύσσωμο το Σίτι του Λονδίνου, είναι ο ηγέτης των Εργατικών Τζέρεμι Κόρμπιν, ο νεοεκλεγείς δήμαρχος του Λονδίνου Σαντίκ Καν, πλήθος προσωπικοτήτων εκτός πολιτικής και φυσικά ο πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον. Πρόσφατα σχετικά συντάχθηκαν με το «Μέσα» και τα μεγάλα βρετανικά συνδικάτα.

Καθώς οι μέρες περνούν και τα ποσοστά ανάμεσα στην παραμονή και την έξοδο ανεβοκατεβαίνουν, μεγαλώνει η ανησυχία για το ενδεχόμενο “ατυχήματος”.Φαίνεται ότι θα είναι δυσκολότερο να αποφεχθεί ένα αρνητικό αποτέλεσμα την τελευταία στιγμή, όπως έγινε με την Σκωτία. Μετά τις δηλώσεις Ομπάμα ακολουθούν οι εκκλήσεις Σόιμπλε για παραμονή της Βρετανίας, ενώ ήδη έχει ξεκινήσει η γνωστή-και απο την Ελλάδα- βιομηχανία επικοινωνίας τρόμου για την συντέλεια του κόσμου που υποτίθεται ότι θα έρθει σε περίπτωση εξόδου. Στην πραγματικότητα αυτό που φοβούνται οι κυρίαρχες καπιταλιστικές δυνάμεις και οι διεθνείς οργανισμοί που ελέγχουν είναι τις γενικότερες συνέπειες που μπορεί να έχει μια τέτοια απόφαση. Γιατί σε ένα ασταθές οικονομικό περιβάλλον, όπου οι καπιταλιστές φοβούνται νέα υποτροπή της οικονομικής κρίσης, μια τέτοια απόφαση μπορεί να οδηγήσει σε απρόβλεπτες εξελίξεις.

Ταυτόχρονα το προηγούμενο μιας απόφασης εξόδου με δημοψήφισμα, σε μια εποχή που η Ε.Ε απαξιώνεται όλο και περισσότερο στα μάτια των Ευρωπαικών λαών, αποτελεί ένα κρίσιμο προηγούμενο που δεν πρόκειται να αφήσει ανεπηρέαστη καμία Ευρωπαική χώρα. Απο εκεί και πέρα βέβαια, οι αστικές τάξεις της Γερμανίας, των ΗΠΑ κλπ έχουν η κάθε μία τους δικούς της λόγους για να πιέζουν για την παραμονή που δεν έχουν βέβαια σχέση με κάποιο Ευρωπαικό ιδεώδες αλλά με τα δικά τους συμφέροντα: η Γερμανία φοβάται την αποσταθεροποιήση της μεγάλης μπίζνας της Ε.Ε, που της επιτρέπει να εκμεταλλεύεται καλύτερα και την δική της εργατική τάξη αλλά και να έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στην ληστεία -απο κοινού με τις αντίστοιχες τάξεις στην Ευρώπη-και των άλλων ευρωπαικών εργατικών τάξεων. Οι ΗΠΑ ανησυχούν για ενδεχόμενο αναπροσανατολισμό των διεθνών συμμαχιών της Μ.Βρετανίας κ.α Για αυτό και όσο πλησιάζουμε προς το δημοψήφισμα και η εικόνα δεν αλλάζει είναι πιθανό η ανησυχία να μετατραπεί σε πανικό. Ήδη προγραμματίστηκε σύνοδος κορυφής στις 28-29 Ιουνίου, αμέσως μετά το δημοψήφισμα, ενώ τα σενάρια της επόμενης μέρας ετοιμάζονται για πάν ενδεχόμενο.

Δεν πρέπει να υπάρχει καμία αυταπάτη ότι οι δυνάμεις που καθορίζουν το περιεχόμενο και την προοπτική της εξόδου στην Βρετανία είναι οι αστικές δυνάμεις, στην συντηρητική και ακροδεξιά τους εκδοχή. Πρόκειται για αστικές αντιλήψεις, εχθρικές στα εργατικά συμφέροντα, που ακόμα και στις περιπτώσεις που υπερασπίζονται την έξοδο (γιατί πολλές φορές πέρα απο τις δημαγωγίες δεν τοποθετούνται στο συγκεκριμένο θέμα)  στην πραγματικότητα διεκδικούν να συνεχιστεί η ίδια ακριβώς πολιτική της Ε.Ε σε εθνικό επίπεδο με εργαλείο μια ατζέντα καταστολής, αντικομμουνισμού, τσακίσματος του εργατικού κινήματος, μίσους απέναντι στους μετανάστες. Δηλαδή η ίδια ακριβώς ατζέντα που προχωράει με τον ένα η τον άλλο τρόπο σε όλη την Ευρώπη, με την διαφορά βέβαια ότι στην εκδοχή του Ευρωσκεπτικισμού το αφήγημα ντύνεται το μανδύα του εθνικισμού, της πατριδοκαπηλείας και του φασισμού. Όμως όλα αυτά είναι  επίχειρημα  για να ενταθεί η παρέμβαση της πραγματικής εργατικής αντι-ΕΕ πάλης και να μην εκχωρηθεί η αντι-ΕΕ στάση στους αντιδραστικούς αστούς δημαγωγούς που ουσιαστικά υποστηρίζονται και πριμοδοτούνται απο αυτους τους ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς. Το αντίθετο θα είναι ιστορικό λάθος, που ήδη το πληρώνει το εργατικό κίνημα σε όλη την Ευρώπη (και όχι μόνο).

Η ηγεμονία του Ευρωσκεπτικισμού τέτοιου τύπου, που εξαπλώνεται σε όλη την Ευρώπη, συνδέεται και με την ενσωμάτωση των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων, παλιών και νέων, στον ιμπεριαλιστικό ευρωπαικό μηχανισμό. Πρόκειται για την καλλιέργεια για δεκαετίες της ιδεολογίας της “Ευρωπαικής ταυτότητας”, του υποτιθέμενου διεθνιστικού χαρακτήρα της Ε.Ε που “βοηθάει στην επικοινωνία με τα κινήματα και τους Ευρωπαικούς λαούς”, της Ε.Ε σαν “πεδίο ταξικής πάλης” όπου θα πρέπει να είμαστε για να την αλλάξουμε και άλλα απίθανα. Στην πραγματικότητα όλες αυτές οι θεωρίες δεν είναι τίποτα άλλο, σε τελευταία ανάλυση, απο την έκφραση της υλικής και ιδεολογικής ενσωμάτωσης των σοσιαλδημοκρατικών και πρώην κομμουνιστικών/ευρωκομμουνιστικών κομμάτων στους Ευρωπαικούς ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς και τα εθνικά αστικά κράτη που τους υποστηρίζουν εδώ και δεκαετίες. Χέρι που σε ταίζει δεν το δαγκώνεις. Αυτή η ενσωμάτωση βέβαια δεν έχει κυρίως να κάνει με κάποια “προδοσία” (που προσπαθεί να ερμηνεύσει την εγκατάλειψη των προεκλογικών διακηρύξεων αυτών των κομμάτων όταν ανέβουν στην εξουσία) αλλά με τις ιδεολογικές και θεωρητικές αντιλήψεις, τις πολιτικές γραμμές και την πολιτική και κομματική πρακτική τους όπως έχει αποτυπωθεί ιστορικά αλλά και απο την σημερινή εμπειρία. Εξάλλου δουλειά του προδότη είναι να προδίδει.

Τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά στην Μ.Βρετανία οπου  οι σοσιαλδημοκράτες και οι συνδικαλιστική γραφειοκρατία έχουν μια μακρά παράδοση υποστήριξης των ιμπεριαλιστικών μηχανισμών (αν και πάντα υπήρξαν διαφοροποιήσεις). Τα περισσότερα συνδικάτα, αλλά και προσωπικότητες της Αριστεράς (και κυρίως η αριστερή χορωδία των επιχορηγούμενων ευρώδιαννοούμενων)  υποστηρίζουν την παραμονή στη λογική τού «μένουμε στην ΕΕ για να την αλλάξουμε». Η επιχειρηματολογία τους στηρίζεται σε δύο πυλώνες: Ο ένας αφορά την ελεύθερη διακίνηση εντός ΕΕ και την ύπαρξη κάποιων κοινών δικαιωμάτων σε μετανάστες εργάτες από άλλα κράτη-μέλη. Ο δεύτερος συνοψίζεται στο…… «να μη βρεθούμε μόνοι απέναντι στον Κάμερον», δηλαδή να μην απομονωθούμε κλπ. Έτσι οι Εργατικοί αναπαράγουν τα ίδια παραμύθια που πλάσαρε πρόσφατα και ο ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα για την “Ευρώπη των λαών που μπορούμε να την αλλάξουμε”. Δεν χρειάζονται και πολλά σχόλια για την “ελέυθερη διακίνηση” της Ε.Ε μέσα απο την οποία τους τελευταίους μήνες έχουν πνιγεί χιλιάδες άνθρωποι στην Μεσόγειο. Ούτε για την “επικοινωνία και αλληλεγύη των κινημάτων” που για τους Εργατικούς, τον ΣΥΡΙΖΑ και τα αντίστοιχα κόμματα διασφαλίζεται μέσα απο θεσμούς όπως η Ευρωπαική επιτροπή, τις συνόδους κορυφής, τα άτυπα και τυπικά eurogroup, η ακόμα και το Ευρωκοινοβούλιο-μούφα που επικυρώνουν καθημερινά την λιτότητα, τους πολέμους και την καταστολή.

Η Ευρωπαϊκή καπιταλιστική ολοκλήρωση, από τα πρώτα της βήματα συνδέθηκε ξεκάθαρα με τους στόχους και της προσδοκίες του δυτικοευρωπαϊκού κεφαλαίου. Καμία σχέση δεν είχε (και δεν απέκτησε ποτέ) με τα εργατικά συμφέροντα. Το αντίθετο ακριβώς συνέβη: σε κάθε βήμα διεύρυνσης και ενοποίησης γινόταν ακόμα πιο αντιδραστική και αντεργατική και αξιοποιούνταν σε μεγαλύτερο βαθμό από τις αστικές τάξεις της Ευρώπης απέναντι στο εργατικό κίνημα. Αυτό μπορεί εύκολα να αποδειχθεί με μια στοιχειώδη αναφορά στην ιστορική της διαδρομή και τη διαδικασία συγκρότησης και ανάπτυξης της. Τα σημερινά κροκοδείλια δάκρυα που χύνονται για την «κατάντια της Ευρώπης», το «έλλειμμα δημοκρατίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση», που γράφονται και λέγονται καθημερινά στα ΜΜΕ, δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα.

Η «παλιά ή άλλη Ευρώπη» των «μεγάλων ηγετών» και της «Ευρωπαϊκής ιδέας» που σήμερα νοσταλγούν οι  διανοούμενοι της δεξιάς και της αριστεράς ποτέ δεν ήταν (και δεν θα μπορούσε να είναι) πραγματικά η «Ευρώπη των λαών». Αντίθετα ήταν η Ευρώπη μιας μειοψηφίας καπιταλιστών και του πολιτικού τους προσωπικού το οποίο αναζητούσε τρόπους να φέρει νέα κέρδη μέσα από τις καταστροφές που οι ίδιοι προκάλεσαν με τις οικονομικές κρίσεις και τα αντεργατικά μέτρα. Η σημερινή  τους στρατηγική δεν είναι «λάθος» πολιτική επιλογή ή νεοφιλελεύθερη εμμονή. Σε συνθήκες κρίσης, εντεινόμενης διεθνοποίησης και πλήρους απελευθέρωσης των χρηματιστηριακών αγορών ούτε θέλουν ούτε μπορούν να κάνουν κάτι διαφορετικό.

Η κρίση και οι σημερινές εξελίξεις στην ΕΕ δείχνουν ότι δεν υπάρχει χώρος για αυταπάτες. Οι οικονομικοί, θεσμικοί και ιδεολογικοί μηχανισμοί της ΕΕ, αλλά και των επιμέρους κρατών μελών, έχουν διαμορφωθεί και φέρουν τη σφραγίδα των εξουσιαστικών σχέσεων του κεφαλαίου και στοχεύουν στην εξυπηρέτηση των συμφερόντων του. Ως τέτοιοι είναι εντελώς ακατάλληλοι και επιζήμιοι για την επαναστατική αναδιοργάνωση της κοινωνίας και για μια προοπτική στα πλαίσια της οποίας οι «ελεύθερα συνεταιρισμένοι (και αυτοκυβερνώμενοι) παραγωγοί» θα αποκρυσταλλώνουν σταδιακά τα βασικά χαρακτηριστικά της νέας κομμουνιστικής κοινωνίας. Δεν θα μπορούσαν, βέβαια, να μετασχηματιστούν ριζικά οι σχέσεις παραγωγής χωρίς τη ταυτόχρονη αλλαγή των σχέσεων εξουσίας και κράτους (σε εθνικό, περιφερειακό, και παγκόσμιο επίπεδο). Θα πρέπει,επομένως, να καταργηθούν (διαλυθούν) οι ρυθμιστικοί μηχανισμοί της ΕΕ και να αναπτυχθούν νέοι θεσμοί και κοινωνικοί μηχανισμοί σχεδόν από μηδενική βάση.

Σε αυτά τα πλαίσια, βασική θέση κάθε στρατηγικής επιδίωξης με κομμουνιστικό περιεχόμενο δεν μπορεί να είναι άλλη από την πάλη για την ανατροπή των καπιταλιστικών ολοκληρώσεων, την κατάργηση της συμμετοχής της χώρας σε αυτές, την κατοχύρωση του δικαιώματος του αποχωρισμού και της ελεύθερης συνένωσης σε εργατικού τύπου διεθνοποιήσεις. Ο στόχος για αποχωρισμό και αποδέσμευση από την ΕΕ συγχωνεύεται με την ανάγκη και δυνατότητα της εργατικής εξουσίας που μπορεί να πραγματοποιηθεί σε μια σειρά χώρες ή σε μία από αυτές. Στη βάση αυτής της λογικής, ο στόχος της ανατροπής της συγκεκριμένης μορφής καπιταλιστικής ολοκλήρωσης, που σήμερα είναι η ΕΕ, κρίνεται σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο και κυρίως στο πρώτο, γιατί δεν μπορεί να προσμένει κανείς κάποια συνολική επανάσταση όλων των ευρωπαϊκών χωρών ταυτόχρονα.

Η αποδέσμευση από την ΕΕ (και η αμετάκλητη αποδέσμευση απο όλους τους αντίστοιχους μηχανισμούς), ιδιαίτερα σήμερα, αν είναι να έχει περιεχόμενο υπέρ των εργαζομένων, δεν μπορεί παρά  να συνδέεται με την μαζική δράση  για την εργατική εξουσία, την εξουσία της εργατικής τάξης. Εδώ βρίσκεται και η διαφορά με όλες τις αποχρώσεις των μεταβατικών προγραμμάτων της ρεφορμιστικής αριστεράς τύπου πρώην και νύν ΣΥΡΙΖΑ/ΛΑΕ αλλά και της  αντικαπιταλιστικής εκδοχής τους (ΑΝΤΑΡΣΥΑ κ.α).  Όμως αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα θα μείνει αδιάφορο σε κάθε πραγματική ευκαιρία που θα παρουσιαστεί για να οξύνει την κρίση της Ευρωπαικής Ένωσης, χωρίς καμία έκπτωση στο πρόγραμμα και την πολιτική του.

Δεν είναι λοιπόν δυνατόν να τίθεται αυτήν την περίοδο σε μια μεγάλη καπιταλιστική χώρα σε εθνική κλίμακα (και άρα και σε διεθνή) το ζήτημα της εξόδου η όχι απο την Ε.Ε (και όχι το ερώτημα ναι η όχι στα μέτρα όπως στην Ελλάδα το καλοκαίρι) και να μην υπάρχουν ξεκάθαρες θέσεις. Και η ξεκάθαρη θέση δεν είναι το “ούτε Brexit ούτε παραμονή”, που μετατρέπει το ζήτημα της εξόδου σε διακήρυξη χωρίς καμία πραγματική σχέση με τα ερωτήματα που θέτει η ταξική πάλη και η πραγματικότητα. Ερωτήματα που δυστυχώς λόγω του γενικότερου συσχετισμού μπαίνουν απο τον αντίπαλο. Δεν είναι η απουσία απο διλήμματα σαν αυτά που θέτει το δημοψήφισμα στην Βρετανία, ανεξάρτητα απο τους όρους που τίθενται. Ούτε είναι, όπως γράφτηκε παραπάνω, δικαιολογία η υιοθέτηση αντι-ΕΕ φρασεολογίας απο αντιδραστικές δυνάμεις.  Η ξεκάθαρη θέση είναι η διατύπωση συνολικά της εργατικής και κομμουνιστικής αντίληψης και προγράμματος, η χωρίς ταλαντεύσεις υποστήριξη στο δημοψήφισμα της εξόδου της Βρετανίας (και κάθε χώρας) απο την Ε.Ε και η αξιοποιήση του αποτελέσματος για να επιταχυνθεί η διάλυση της και να δημιουργηθούν οι προυποθέσεις για την συγκρότηση του ταξικού εργατικού κινήματος σε εθνικό και διεθνικό επίπεδο.

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *